Sunucu Yedekleme Stratejisi: 3-2-1 Kuralı ve Otomasyon

Veri kaybının iki türü vardır: yedeği olanlar için "10 dakikalık aksaklık", olmayanlar için "her şeyin bittiği gün". Aradaki fark bir stratejidir ve kurması sandığınızdan kolaydır. Bu yazıda dünya standardı 3-2-1 kuralını sunucunuza uyguluyoruz.

3-2-1 Kuralı Nedir?

• 3 kopya: Verinizin asıl hâli + 2 yedek.
• 2 farklı ortam: Yedekler tek sepette durmasın (sunucu diski + başka bir depolama).
• 1 kopya başka lokasyonda: Sunucuyla aynı yerde durmayan en az bir yedek.

Neden bu kadar katı? Çünkü en sık veri kaybı senaryosu donanım arızası değil, yanlışlıkla silme ve yanlış komuttur; yedek aynı diskte duruyorsa onunla birlikte gider.

Neyi Yedeklemeli?

1. Veritabanı: En kritik ve en sık değişen kısım. Günlük, hatta yoğun sistemlerde saatlik.
2. Uygulama verisi: Site dosyaları, oyun dünyası, yüklemeler klasörü.
3. Yapılandırma: /etc altındaki ayarlar, web sunucu ve servis konfigürasyonları. Sunucuyu sıfırdan kurmanız gerektiğinde saatler kazandırır.

Basit ve Sağlam Bir Kurulum (Linux)

Günlük veritabanı yedeği için cron satırı:

0 4 * * * mysqldump --defaults-extra-file=/root/.yedek.cnf --single-transaction --all-databases | gzip > /yedek/db-$(date +\%F).sql.gz

Veritabanı şifresini komut satırına yazmak yerine yalnızca root'un okuyabildiği bir dosyada tutun (chmod 600 /root/.yedek.cnf); içinde [client] başlığı altında user ve password satırları olsun. Böylece şifre işlem listesinde görünmez.

Dosyalar için rsync ile dış depolamaya gönderim:

0 5 * * * rsync -az /var/www/ yedekkullanici@YEDEK_SUNUCU:/yedekler/www-$(date +\%F)/

İki satır + dış hedef = 3-2-1'in iskeleti kuruldu. Eski yedekleri temizlemek için 14 günden yaşlıları silen bir satır ekleyin: 0 6 * * * find /yedek -name 'db-*.sql.gz' -mtime +14 -delete

Panelden Yedek: Tek Tık Yöntemi

Plesk ve cPanel'in kendi yedekleme planlayıcıları vardır; hosting paketlerimizde günlük otomatik yedekleme sunulur. VDS tarafında ise anlık görüntü (snapshot) büyük değişiklik öncesi sigortanızdır: güncelleme veya taşıma öncesi alın, ters giderse dakikalar içinde geri dönün.

Unutulan Adım: Geri Dönüş Testi

Test edilmemiş yedek, yedek değildir; umuttur. Ayda bir kez yedeğinizden rastgele bir dosyayı veya veritabanını gerçekten geri yükleyin. İlk geri dönüş denemesini felaket gününe bırakmayın.

Sık Sorulan Sorular

Yedek ne kadar yer kaplar?

Sıkıştırılmış veritabanı yedeği genelde ham boyutun dörtte biridir; 14 günlük saklama çoğu sistemde birkaç GB ile döner.

Yedeği nereye göndereyim?

İkinci bir sunucu, ofisteki bir NAS veya nesne depolama. Önemli olan asıl sunucudan bağımsız olması.

Oyun sunucumun dünyasını kaybettim, kurtulur mu?

Yedeğiniz varsa dakikalar içinde. Yoksa üzülerek söyleyelim: silinen dünya çoğu zaman geri gelmez. Bu yazıdan sonra o kişilerden biri olmayın. Kurulum öncesi temel önlemler için sunucu güvenliği rehberine, snapshot destekli sunucular için VDS planlarına göz atabilirsiniz.